skip to Main Content

Geschreven door: Tim Knoote

Ervaringsdeskundigheid, je kunt er niet meer omheen.
Over de inzet van ervaringsdeskundigheid op de afdeling Psychiatrie van het UMC Utrecht.

Werken vanuit eigen ervaring, een ervaringswerker of ervaringsdeskundige. Steeds meer hoor je deze termen voorbijkomen. Wanneer ben je deskundig en wat doe je dan? “Ik heb ook ervaring, ben ik dan ook ervaringsdeskundig”?

In het UMC Utrecht zijn we sinds een aantal jaren bezig met het inzetten van mensen met eigen ervaring. In het begin waren dit vrijwilligers die sporadisch werden ingezet. Inmiddels zijn we uitgegroeid tot een team met collega’s opgeleid tot ervaringsdeskundigen, wat niet meer weg te denken is van de werkvloer. Niet alleen als ‘een extraatje’ voor de “patiënten” (lees: in het ziekenhuis spreken wij over patiënten), maar juist tot in iedere laag van de organisatie van de zorg. We zien in dat ervaringsdeskundigheid iets is dat in iedere uithoek van de psychiatrie (en daar voorbij), zijn weg zal gaan vinden. Van projecten tot aan opleidingen. Van het coachen van zorgpersoneel tot het bepalen van beleid.

Maar hoe zorg je dat deze visie doorsijpelt tot de collega’s op de werkvloer?

We moeten meer mens zijn, door oprecht te verbinden en present te zijn. Voor sommigen die dit lezen misschien gesneden koek? Voor de ander een zoektocht. Hoe word je méér mens? Hoe ontleer je hetgeen wat je altijd dacht dat werkte? Hoe ontmoet je de ander en daarmee jezelf, steeds opnieuw?

Misschien lees je dit en denk je direct in antwoorden. Iets met kwetsbaarheid als kracht. Jezelf durven laten zien. Het loslaten van je rol. Mens zijn. ‘Gewoon’ mens zijn, is dat nou zo moeilijk? Blijkbaar zien we soms door de rollen onszelf niet meer. Je hebt een stem, maar wat voor geluid laat je horen?

De taal die je gebruikt is een afspiegeling van je innerlijke wereld. Vaak overwoekert met oordelen en pijn. Pijn die ons verbindt, laten we dat nou eens erkennen. Iedereen draagt dit in mindere of meerdere mate met zich mee. De vraag is; ben jij bereidt je eigen pijn onder ogen te komen? Wees nieuwsgierig naar alles wat in je leeft. Iedereen krijgt direct of indirect ooit met een (mentale) crisis te maken. Dus kijk er ‘naar’ uit i.p.v. ‘voor’ uit. Daarbinnen schuilt namelijk een enorme kans. Verwonder je en vraag jezelf af wat jou nou kenmerkt als persoon. We willen de IK terug in de “patiënt” brengen, maar wie zijn wij dan als zorgverleners? Waar krijg IK energie van? Hoe kom IK weer in verbinding met de passie die mij ooit in dit werk heeft doen rollen?

De ervaringsdeskundigen bij ons hebben schijnbaar de luxepositie dat zij zichzelf mogen zijn. Sterker nog dat is hun grootste verantwoordelijkheid, tot die authentieke zelf te komen, deze inzetten en vervolgens behouden. Zij weten hoe het is om… en kunnen daardoor… Vul het maar in.

Maar is dit alles echt alleen weggelegd voor de ervaringsdeskundige, of schuilt deze kracht in ons allemaal? Uiteindelijk komt het neer op die zoektocht naar de authentieke zelf. Authenticiteit. Ben jij bereid jezelf echt in de spiegel aan te kijken? Ongeacht de context en de zogenaamde rollen. Bereidt om te leren van iedere ontmoeting en samen de pijn te dragen zonder altijd maar gelijk op te lossen?  Als dat zo is, dan komen we ergens!

Vele vragen zijn misschien nog onbeantwoord, maar dat maakt niet uit. De vraag blijft staan, terwijl het antwoord continue in beweging is. Vanuit die open en oordeelvrije vraag kun je verder. Wij weten het ook niet allemaal, maar doen een poging tot. Zeg dat zelf ook eens, ik weet het niet, maar ik ben wel nieuwsgierig.

Het ervaringsdeskundige team van het UMC Utrecht zal zich de komende tijd nog meer gaan inzetten voor de implementatie van ervaringsdeskundigheid in iedere laag en daarbuiten. Om uiteindelijk met z’n allen meer in verbinding te komen en elkaar zowel binnen als buiten het UMC oprecht te ontmoeten.

Voor vragen of verzoeken, neem contact op met: ervaringsdeskundigheid@umcutrecht.nl

Back To Top